Học STEM từ đâu cho “xịn”?
Nếu bạn từng nghĩ học STEM là:
Toán – Lý – Hóa toàn công thức khó hiểu
Khoa học là phải giỏi sẵn mới học được
Thí nghiệm chỉ có trong phòng lab “xịn xò”
Thì yên tâm, rất nhiều người từng nghĩ giống bạn
Nhưng khi tìm hiểu kỹ hơn về các nền tảng STEM quốc tế, Matey nhận ra một điều quan trọng:
STEM không phải là học cho đúng,
mà là học cách suy nghĩ.
Và có hai nguồn học STEM rất đáng để học sinh thử, dù bạn đang học tốt hay chưa:
NASA STEM
Science Buddies
NASA STEM – Khi khoa học gắn với vũ trụ & Trái Đất
Nhắc tới NASA, nhiều người nghĩ ngay đến:
Tên lửa
Vệ tinh
Phi hành gia
Nhưng ít ai biết:
NASA có hẳn một hệ sinh thái học STEM dành cho học sinh, gọi chung là NASA STEM.
NASA STEM dạy theo cách nào?
Điểm đặc biệt của NASA STEM là:
Không dạy kiểu đọc – chép – nhớ
Không bắt học sinh học thuộc công thức
Thay vào đó, họ dạy bạn suy nghĩ như một kỹ sư, một nhà khoa học thật sự.
Học gì trong NASA STEM?
Các bài học xoay quanh:
Trái Đất: khí hậu, môi trường, thời tiết
Vũ trụ: hành tinh, Mặt Trăng, Sao Hỏa
Công nghệ, kỹ thuật, dữ liệu
Nhưng thay vì hỏi:
“Đáp án đúng là gì?”
NASA STEM thường hỏi:
Vì sao chuyện này xảy ra?
Nếu thay đổi điều kiện thì chuyện gì khác đi?
Làm sao để cải thiện giải pháp?
Bạn không cần giỏi sẵn, chỉ cần chịu nghĩ và chịu thử.
Học theo kiểu “thử – sai – sửa”
Một điểm rất hay của NASA STEM:
Làm dự án mô phỏng cách NASA giải quyết vấn đề thật
Chấp nhận việc làm sai
Quan trọng là biết sai ở đâu và sửa thế nào
Ví dụ:
Thiết kế mô hình hạ cánh
Tính toán quỹ đạo
Giải quyết vấn đề kỹ thuật
Sai không bị chê.
Sai là một phần của quá trình học.
Bắt đầu học với NASA STEM – học khoa học từ thế giới thật
Bước 1 – Vào NASA STEM https://www.nasa.gov/stem
Đây không phải chỗ học để thi.
Bước 2 – Chọn chủ đề bạn thật sự tò mò
Không gian, kỹ thuật, khoa học ứng dụng… học từ câu hỏi, không phải từ đáp án.
Bước 3 – Đọc – xem – ngẫm
NASA dạy bạn cách khoa học được dùng ngoài đời, không phải công thức khô.
Bước 4 – Liên hệ lại kiến thức đã học ở trường
Bạn sẽ hiểu: “À, cái này dùng để làm việc này.”
Science Buddies – “Bạn đồng hành” khi học khoa học
Nếu NASA STEM giống như:
học khoa học ở tầm vũ trụ
Thì Science Buddies giống như:
một người bạn đi cùng bạn từ những bước rất cơ bản.
Science Buddies đặc biệt phù hợp nếu bạn:
Mới làm quen với STEM
Muốn làm thí nghiệm khoa học
Chuẩn bị thi khoa học, làm dự án STEM
Science Buddies giúp bạn học như thế nào?
Thay vì nói:
“Em hãy làm thí nghiệm này.”
Science Buddies sẽ:
Gợi ý đề tài từ rất dễ → nâng cao
Hướng dẫn từng bước rõ ràng
Ví dụ:
Nên đặt câu hỏi gì?
Đo cái gì?
Làm sao biết kết quả đúng hay sai?
Điều quan trọng nhất:
Làm sai cũng không sao
Quan trọng là bạn biết:
Sai ở bước nào
Giả thuyết hay cách đo có vấn đề gì
Nhờ vậy, học khoa học đỡ sợ hẳn
Bắt đầu học với Science Buddies
Bước 1 – Truy cập Science Buddies https://www.sciencebuddies.org
Đây là kho dự án khoa học đúng nghĩa.
Bước 2 – Chọn dự án đơn giản trước
Đừng chọn cái “nghe cho oách”.
Bước 3 – Làm theo từng bước
Đặt câu hỏi → thử nghiệm → quan sát → kết luận.
Bước 4 – Ghi lại và giải thích kết quả
Không hiểu kết quả = chưa học xong.
Điểm chung của NASA STEM & Science Buddies
Dù cách tiếp cận khác nhau, cả hai đều dạy bạn một điều cốt lõi:
Khoa học không chỉ là tìm ra đáp án đúng,
mà là hiểu mình đã tìm ra đáp án đó như thế nào.
Bạn học được:
Cách đặt câu hỏi
Cách suy nghĩ có hệ thống
Cách kiểm tra lại suy nghĩ của chính mình
Đây là kỹ năng dùng được cho:
Học tập nói chung
Giải quyết vấn đề
Làm dự án
Và cả cuộc sống sau này
Ai nên thử NASA STEM & Science Buddies?
Bạn nên tìm hiểu hai nguồn này nếu bạn:
Quan tâm đến STEM
Muốn thi khoa học, làm dự án
Muốn học theo kiểu hiểu bản chất
Từng sợ môn khoa học vì “khó”
Bạn không cần:
Giỏi sẵn
Học trường chuyên
Có phòng thí nghiệm xịn
Chỉ cần:
Tò mò
Chịu nghĩ
Chịu thử
Lời kết nhỏ của Matey Tech
Nếu bạn đang tìm một cách học STEM:
Đỡ áp lực
Đỡ sợ sai
Giống cách nhà khoa học thật sự suy nghĩ
NASA STEM và Science Buddies là hai nguồn rất đáng để thử
Học khoa học không phải để trở thành thiên tài,
mà để trở thành người biết suy nghĩ rõ ràng và thông minh hơn mỗi ngày